Interpelacja w sprawie powiadomień behawioralnych

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 10 czerwca 2025 roku w sprawie powiadomień behawioralnych.

Naczelnym zadaniem Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest dbałość o zabezpieczenie wpływów budżetowych Skarbu Państwa. Szczególne znaczenie ma w toku jej działania zachęcanie podatników do samodzielnego korygowania wysokości podatku rozliczonego w niższej niż wynikająca z przepisów prawa wysokości. Obok narzędzi „twardych”, o charakterze kontrolnym, administracja skarbowa podejmuje również działania „miękkie”, w postaci informowania podatników o wykryciu rozbieżności pomiędzy informacjami o obrocie przekazywanymi przez nich oraz przez ich kontrahentów. Podjęcie takich działań rekomendowane było polskiej administracji skarbowej m.in. przez Bank Światowy (https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/80108/rbs.pdf). Ich zastosowanie nie wiąże się ze wszczęciem działań kontrolnych i ma na celu zachęcenie podatników do samodzielnego dokonania korekty rozliczeń, pozwalając im na uniknięcie konsekwencji karnoskarbowych czy konieczności zapłaty podwyższonych odsetek za zwłokę.

Oprócz wsparcia podatników w prawidłowym rozliczeniu podatku wskazane informacje stanowiły często dla przedsiębiorców ważne ostrzeżenie o możliwej nieuczciwości ich biznesowych partnerów. Szacuje się, że w latach 2018-2023 korekty będące wynikiem powiadomienia podatników o zidentyfikowanych z wykorzystaniem JPK_VAT „prostych” rozbieżnościach przynosiły budżetowi państwa wpływy w wysokości od 1 do 2 mld PLN dodatkowych wpływów. Według informacji opublikowanych w marcu 2024 r. w serwisie Prawo.pl (https://www.prawo.pl/podatki/listy-z-urzedu-skarbowego-pismo-rpo-do-ministra-finansow,525755.html), z początkiem marca 2024 r. Ministerstwo Finansów zaprzestało wysyłania do podatników wskazanych informacji (tzw. informacji behawioralnych). W toku rozmów wielu podatników wskazuje na negatywne skutki zaprzestania przez KAS kierowania do nich „informacji behawioralnych”, do których należą w szczególności pozbawienie ich ważnego narzędzia weryfikacji wiarygodności swoich kontrahentów oraz bezpiecznej ścieżki poprawienia błędów w rozliczeniach.

Mając to na uwadze, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka była liczba „powiadomień behawioralnych” wysłanych do podatników w poszczególnych miesiącach roku 2021, 2022, 2023 i 2024?

2. Jaka była, we wskazanych miesiącach, liczba „powiadomień behawioralnych” dokonanych z wykorzystaniem wiadomości e-mail, SMS oraz innych metod?

3. Ile wynosiła, we wskazanych miesiącach, liczba i wartość korekt dokonanych przez podatników VAT, do których wystosowano „powiadomienia behawioralne”?

4. Co było powodem zaprzestania w marcu 2024 r. wysyłania „powiadomień behawioralnych”? Czy podjęto działania mające na celu zaadresowanie tych przyczyn? Na czym polegały te działania i jakie są ich efekty?

5. Na jaki czas wstrzymane zostało wysyłanie „powiadomień behawioralnych”? Kiedy znowu rozpoczęto ich wysyłanie, a jeśli nie są one wysyłane, to kiedy KAS planuje powrócić do ich wysyłania?

6. Jaka jest wysokość strat budżetu państwa, wynikająca z zaprzestania wysyłania przez KAS „powiadomień behawioralnych”, stanowiąca efekt m.in. braku dokonania korekt, które były wcześniej inspirowane „powiadomieniami”?

7. W jakim stopniu wskazana strata uzupełniona została w wyniku podjęcia przez KAS kroków prawnych wobec podatników, którym nie dano szansy na samodzielne dokonanie korekty?

8. Czy KAS zastąpiła we wskazanym okresie „powiadomienia behawioralne” innym narzędziem służącym ostrzeganiu konkretnych podatników o potencjalnej nieuczciwości ich biznesowych partnerów? Jeśli nie, to czy KAS planuje wprowadzenie takiego rozwiązania? W jakiej perspektywie czasowej?

Oto odpowiedź Ministerstwa Finansów z dnia 27 czerwca 2025 roku na przedstawione pytania:

Na wstępie chciałbym wskazać, że pisma behawioralne zwracały uwagę w sposób bardzo ogólny na potencjalne ryzyko wystąpienia nieprawidłowości podatkowych, a ich celem było zachęcenie do weryfikacji i dobrowolnego skorygowania drobnych błędów. Pisma behawioralne nie służyły jako narzędzia weryfikacji przez podatników wiarygodności ich kontrahentów. W celu ujednolicenia zasad prowadzenia korespondencji w postaci pism behawioralnych dyrektorzy izb administracji skarbowej, pismem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (SzefKAS) z 11 grudnia 2023 r., otrzymali zalecenia w sprawie zasad wysyłania pism behawioralnych.

Informuję, że w Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) przed wydaniem ww. zaleceń nie były prowadzone odrębne statystyki w zakresie stosowania powiadomień behawioralnych oraz potencjalnych wyników finansowych (wartość korekt). Dysponujemy natomiast danymi w zakresie liczby pism behawioralnych wysłanych przez organy KAS po otrzymaniu ww. zaleceń, liczby reakcji podatników na te pisma (np. złożenie korekty deklaracji, udzielone odpowiedzi) oraz ich efektywności. Informuję, że w okresie od otrzymania zaleceń do ich odwołania organy KAS wystosowały 3.639 pism behawioralnych, odnotowano 1.639 reakcji podatników na pismo, wynik finansowy wyniósł 1.073.798 zł.

Dokonana analiza informacji otrzymanych od dyrektorów izb administracji skarbowej w zakresie realizacji ww. zaleceń Szefa KAS, uwzględniająca również obszary, w których stosowana była korespondencja w postaci pism behawioralnych oraz charakter reakcji podatników, nie wykazała celowości i zasadności prowadzenia korespondencji w takim trybie. Dodatkowo, pisma behawioralne, z uwagi na ich charakter, nie zawierały wskazania naruszenia konkretnego przepisu prawa. Tym samym wątpliwości podatników budziło jakiego konkretnie zachowania oczekuje organ KAS i jakiej nieprawidłowości ono dotyczy.

Wobec powyższego pismem Szefa KAS z 11 marca 2024 r. zostały odwołane zalecenia w sprawie zasad wysyłania pism behawioralnych. Uprzejmie informuję, że aktualnie w Ministerstwie Finansów nie są prowadzone, ani nie są planowane prace w obszarze objętym ww. zaleceniami. Jednocześnie informuję, że jeżeli w toku realizowanych przez organy KAS zadań (weryfikacyjne, analityczne) powstają wątpliwości co do prawidłowości dokonanych przez podatników rozliczeń organy te podejmują czynności sprawdzające, które są najmniej inwazyjnym sposobem weryfikacji wykonywania przez podatników obowiązków podatkowych.

Odnosząc się natomiast do zagadnienia narzędzi służących ostrzeganiu konkretnych podatników o potencjalnej nieuczciwości ich biznesowych partnerów wyjaśniam, że w aktualnym stanie prawnym istnieją rozwiązania pozwalające podatnikom na weryfikację rzetelności ich potencjalnych kontrahentów.

Za narzędzie służące takiej weryfikacji uznać można prowadzony przez KAS Rejestr Należności Publicznoprawnych (RNP). W rejestrze gromadzi się informacje o należnościach pieniężnych, podlegających egzekucji administracyjnej, dla których wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo jednostka samorządu terytorialnego. Dane podlegają ujawnieniu w rejestrze, gdy łączna kwota należności pieniężnych wraz odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie wynosi nie mniej niż 5000 zł.

Celem utworzenia RNP było m.in. umożliwienie uzyskania wiarygodnej informacji o rzetelności płatniczej potencjalnego lub aktualnego kontrahenta w regulowaniu zobowiązań publicznoprawnych.

Ponadto, w przepisach Ordynacji podatkowej funkcjonuje instrument, który umożliwia organom podatkowym udostępnianie kontrahentowi podatnika, który prowadzi działalność gospodarczą, informacji o wywiązywaniu się przez podatnika z ciążących na nim obowiązków w zakresie realizacji zobowiązań podatkowych. Jest nim art. 306ia Ordynacji podatkowej, który stanowi podstawę do wydania zaświadczenia na wniosek kontrahenta podatnika, który prowadzi działalność gospodarczą, w którym organ podatkowy informuje o danych wynikających z art. 293 § 3 Ordynacji podatkowej, tj. o:

1. niezłożeniu lub złożeniu przez podatnika deklaracji lub innego dokumentu, do których złożenia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych,

2. nieujęciu lub ujęciu przez podatnika w złożonej deklaracji lub złożonym innym dokumencie zdarzeń, do których ujęcia był obowiązany na podstawie przepisów ustaw podatkowych,

3. zaleganiu lub niezaleganiu przez podatnika w podatkach wynikających z deklaracji lub innego dokumentu składanych na podstawie przepisów ustaw podatkowych.

Celem wprowadzenia tych przepisów jest zabezpieczenie interesu kontrahentów (przedsiębiorców) przed nieuczciwymi i nierzetelnymi podmiotami gospodarczymi i zapobieżenie zjawisku nieświadomego angażowania się rzetelnych podatników w różnego rodzaju nadużycia podatkowe. Wynika z nich bowiem możliwość uzyskania przez podatnika, będącego kontrahentem, informacji o sytuacji podatkowej swojego kontrahenta oraz rzetelnej jego oceny. Na wniosek kontrahenta podatnika, tego rodzaju informacje, mogą zostać mu udzielone w formie zaświadczenia wydanego przez organ podatkowy. Przepisy te stanowią zatem ochronę podatników przed poniesieniem konsekwencji nieuczciwości kontrahentów.

Dodatkowo, w tym miejscu wspomnieć można również o prowadzonej przez Szefa KAS tzw. białej liście podatników VAT, czyli wykazie podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT, która pozwala:

– sprawdzić, czy kontrahent jest czynnym podatnikiem VAT,

– dowiedzieć się, dlaczego kontrahentowi odmówiono rejestracji, wykreślono go z rejestru lub przywrócono zarejestrowanie jako podatnika VAT,

– potwierdzić numer rachunku bankowego, na który podatnik powinien zapłacić swojemu kontrahentowi.

Źródło: www.sejm.gov.pl

Janusz Kowalski, Poseł na Sejm RP 👍

Bądźmy w kontakcie:
▶ YouTube,
▶ Facebook
▶ Tik Tok
▶ Twitter
▶ Threads
▶ Instagram
▶ Linkedin
👉 NAPISZ DO MNIE: kontakt@januszkowalski.pl