Interpelacja w sprawie skutków częściowego wyroku arbitrażowego w sporze między Orlenem a Gazpromem

Interpelacja posła Janusza Kowalskiego z dnia 25 lipca 2025 roku w sprawie częściowego wyroku arbitrażowego w sporze między Orlenem a Gazpromem.

W dniu 1 lipca 2025 roku zakończył się kolejny etap postępowania arbitrażowego toczącego się między rosyjskim koncernem Gazprom a Grupą Orlen, jako następcy prawnego Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa (PGNiG). Trybunał Arbitrażowy w Sztokholmie wydał w tej sprawie częściowy wyrok, uznając, że Gazprom był uprawniony do podniesienia cen gazu w latach 2018-2021 na podstawie mechanizmu rewizji cen zawartego w kontrakcie jamalskim. Oznacza to, że Grupa Orlen może zostać zobowiązana do zapłaty kwoty – szacowanej na około 290 milionów dolarów amerykańskich – tytułem wyrównania rozliczeń za wspomniany okres. Warto podkreślić, że wydany wyrok nie jest wyrokiem ostatecznym – ma charakter częściowy i nie rozstrzyga jeszcze o wszystkich kwestiach związanych z rozliczeniami między stronami. W szczególności nie określa on precyzyjnie terminu, trybu ani formy potencjalnej płatności, która – co istotne – obecnie mogłaby pozostawać w sprzeczności z obowiązującymi sankcjami Unii Europejskiej i Rzeczypospolitej Polskiej wobec Federacji Rosyjskiej. Okoliczność ta rodzi poważne wątpliwości co do realnej możliwości wykonania ewentualnego obowiązku zapłaty oraz potencjalnych konsekwencji dla Grupy Orlen w przypadku jego niewykonania.

Mając na uwadze powyższe, poseł Janusz Kowalski zwrócił się o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jak minister aktywów państwowych ocenia skutki prawne i finansowe częściowego wyroku arbitrażowego z dnia 1 lipca 2025 roku dla Grupy Orlen oraz Skarbu Państwa?

2. Czy minister aktywów państwowych posiada wiedzę na temat dalszego trybu postępowania między stronami oraz potencjalnych terminów dotyczących ustalenia ostatecznej wysokości i wymagalności zobowiązania?

3. Czy Grupa Orlen lub minister aktywów państwowych prowadzą działania mające na celu zabezpieczenie spółki przed koniecznością realizacji ewentualnych płatności wobec Gazpromu w sytuacji obowiązywania sankcji?

4. Czy minister aktywów państwowych posiada szacunkowe dane dotyczące możliwych dalszych roszczeń finansowych wynikających z podobnych postępowań i czy zostały one uwzględnione w ocenie ryzyk dla państwowej polityki energetycznej?

5. Czy minister aktywów państwowych planuje przedstawienie opinii publicznej oraz Sejmowi RP raportu lub informacji dotyczącej skali i skutków postępowań arbitrażowych z udziałem Gazpromu oraz ich wpływu na Grupę Orlen?

Oto odpowiedź Ministerstwa Aktywów Państwowych z dnia 18 sierpnia 2025 roku:

Uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisem art. 9b ustawy o działach administracji rządowej dział aktywa państwowe, którym kieruje Minister Aktywów Państwowych, obejmuje sprawy dotyczące gospodarowania mieniem państwowym, w tym wykonywania praw majątkowych i osobistych przysługujących Skarbowi Państwa, jak również ochrony jego interesów – z wyjątkiem spraw, które na mocy przepisów odrębnych przypisane są innym działom.

Minister Aktywów Państwowych, który wykonuje prawa z należących do Skarbu Państwa akcji w spółce Orlen S.A. (dalej: ORLEN, Spółka), dysponuje uprawnieniami akcjonariusza określonymi w Kodeksie spółek handlowych (dalej: KSH) oraz Statucie ORLEN. Stosownie do regulacji art. 368 KSH prowadzenie spraw spółki należy do kompetencji Zarządu, a zgodnie z art. 375¹ KSH Walne Zgromadzenie i Rada Nadzorcza nie mogą wydawać Zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki.

Spółki publiczne, w tym ORLEN, podlegają przepisom dotyczącym informowania akcjonariuszy o wszystkich zdarzeniach mających istotny wpływ na sytuację gospodarczą, majątkową bądź finansową emitentów lub mogących w znaczny sposób wpłynąć na cenę lub wartość notowanych instrumentów finansowych. Informacje te są przekazywane do publicznej wiadomości w postaci bieżących i okresowych raportów umieszczanych na stronach internetowych spółek.

Emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym są obowiązani zapewnić posiadaczom papierów tego samego rodzaju, w takich samych okolicznościach, jednakowe traktowanie. Spółki publiczne są zobowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących obowiązków informacyjnych oraz ładu korporacyjnego, umożliwiających wszystkim akcjonariuszom równy, jednoczesny i pełny dostęp do udostępnianych informacji.

Wobec powyższego, Minister Aktywów Państwowych nie dysponuje dodatkowymi informacjami oprócz tych, które zostały przekazane przez Zarząd Spółki do publicznej wiadomości. Mając na względzie powyższe, wyjaśniam, że odpowiedź na wystąpienie Pana Posła została przygotowana m.in. w oparciu o informacje przekazane przez ORLEN.

Jak informuje Spółka, wyrok częściowy wydany przez Trybunał Arbitrażowy w Sztokholmie obejmuje jeden z etapów wielowątkowego postępowania, które rozpoczęte zostało przez Gazprom m.in. w oparciu o wnioski o renegocjację warunków cenowych dostaw gazu składane jeszcze w 2017 r. ORLEN będzie kontynuował działania w celu ochrony interesu Spółki w ramach kolejnych faz postępowania arbitrażowego z Gazprom, do jego ostatecznego rozstrzygnięcia.

W kolejnych fazach prowadzonego arbitrażu zostaną rozstrzygnięte zagadnienia dotyczące zmiany warunków cenowych na bazie wniosków o renegocjację złożonych przez ORLEN i Gazprom w 2021 roku. W ramach tych wniosków obie strony zgłosiły wstępnie przeciwstawne roszczenia wzajemne – odpowiednio o obniżenie i podwyższenie ceny kontraktowej. Roszczenia te zostaną ostatecznie sprecyzowane przez strony i rozstrzygnięte przez trybunał arbitrażowy w dalszej fazie postępowania.

Rozpatrywane będą także zagadnienia dotyczące wstrzymania dostaw gazu ziemnego w ramach kontraktu jamalskiego od 27 kwietnia 2022 r. ORLEN w swoich działaniach zobowiązany jest do uwzględnienia faktu, że w mocy pozostają decyzje sankcyjne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczące Gazprom PJSC i Gazprom Export LLC, wydane w trybie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.

Oznacza to, że do momentu zakończenia obowiązywania ww. sankcji wobec wymienionych spółek, jakiekolwiek płatności do Gazprom PJSC i Gazprom Export LLC – w tym również dotyczące efektu retroaktywnego Wyroku częściowego z dnia 1 lipca 2025 r. – co do zasady nie mogą być realizowane.

Odnosząc się do pytania w sprawie skutków prowadzonych postępowań, należy wskazać, że ORLEN w ramach swoich obowiązków sprawozdawczych publikuje informacje dotyczące prowadzonych postępowań, w tym skutków finansowych dla Spółki. Ostatnia taka publikacja miała miejsce w ramach sprawozdania finansowego ORLEN za pierwsze półrocze 2025 roku. Informacje na temat kluczowych dla Spółki procesów prawnych – w tym sporów dotyczących Gazprom – są przekazywane do Rady Nadzorczej ORLEN.

W kwestii planów przedstawienia opinii publicznej oraz Sejmowi RP raportu lub informacji dotyczącej skali i skutków postępowań arbitrażowych z udziałem Gazpromu oraz ich wpływu na Grupę ORLEN uprzejmie informuję, że nie jest planowane i nigdy nie było praktykowane przekazywanie tego typu raportów w trakcie postępowań arbitrażowych, m.in. ze względu na charakter i wrażliwość tych postępowań oraz dobro samego procesu.

Tego typu praktyka nie istniała również w poprzednich latach w zakresie dwóch wcześniejszych postępowań arbitrażowych z udziałem PGNiG S.A. (obecnie ORLEN) i Gazprom. ORLEN realizuje swoje obowiązki informacyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Źródło: www.sejm.gov.pl

Janusz Kowalski, Poseł na Sejm RP